Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Ankara

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), psikolojik sorunları bilişsel, davranışsal, duygusal, fizyolojik ve çevresel faktörler açısından ele alan ve terapi uygulamalarında bu unsurlara vurgu yapan bir psikoterapi sistemidir.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir?

Bilişsel kurama göre ruhsal bozukluklar, hatalı düşüncelerden kaynaklanır. Terapide, bu hatalı düşünceler belirli tekniklerle değiştirilir. Danışan, daha sağlıklı düşünme yöntemleri öğrenirken, davranışçı tekniklerle yanlış öğrenilmiş davranışlar da düzeltilir.

Bilişsel Davranışçı Terapi; bilimsel temellere dayanan, aktif, “şimdi ve burada” odaklı, sorun çözme ve öğrenme temelli, terapist-danışan iş birliğine ve terapötik ilişkiye önem veren, esnek, aşamalı ilerleyen, zaman sınırlı ve kısa süreli bir terapi yaklaşımıdır. Araştırma destekli terapi protokolleri kullanılır ve bireye özgü bir tedavi planlaması yapılır.

Bilişsel Davranışçı Terapi Nasıl Uygulanır?

Terapi süreci, değerlendirmeyle başlar. İlk görüşmelerde sorunlu davranışlar, bunları tetikleyen etkenler ve sürdüren faktörler belirlenir. Bu aşama çok önemlidir çünkü davranışla ilgili bilgi edinmek, kişinin o davranışı neden gösterdiğiyle ilgili hipotezler oluşturmamızı ve gerekli müdahale yöntemlerini seçmemizi sağlar. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), “şimdi ve burada” odaklıdır. Geçmişten ziyade, kişinin sorunlarını bugün nasıl yaşadığına ve bunlarla nasıl başa çıkabileceğine odaklanır.

Değerlendirme sonrası, terapi hedefleri belirlenir. Bu hedefler net, ölçülebilir, gerçekçi ve danışan ile çevresi için olumsuz sonuçlar doğurmayan nitelikte olmalıdır.

Kişiye uygun bir formülasyon hazırlanır. Danışanın sorunlarını ortaya çıkaran, tetikleyen ve sürdüren etkenlere yönelik kapsamlı hipotez oluşturma sürecine “formülasyon” denir. Formülasyon, tedavi sürecinde toplanan bilgilere göre güncellenir.

Hangi terapi yöntemlerinin kullanılacağı seçilir ve süreç planlanır. Bu plan doğrultusunda maruz bırakma (exposure), bilişsel yeniden yapılandırma, davranış etkinleştirme, beceri eğitimi vb. uygulamalar yapılmaya başlanır. İyileşmeler gözlenir ve tekrar değerlendirme yapılarak terapi görüşmeleri sonlandırılır.

Bilişsel Davranışçı Terapinin Amacı Nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapide amaç, danışanın düşüncelerine ve duygularına yönelik içgörü kazanmasından ziyade, yanlış öğrenilmiş davranışları değiştirmektir. Terapist, bu davranışların nasıl oluştuğundan çok, onları değiştirmeye odaklanarak danışana yardımcı olur.

Danışanın kendisi, geleceği ve dünyayla ilgili hatalı düşünceleri, psikolojik sorunlara yol açabilir. Bu algılama ve değerlendirme biçimine “bilişsel yapı” denir. Kişinin algılama biçimi, değerlendirme kalıpları değiştirilir. Danışanın kendisine, dünyaya ve geleceğe daha esnek bakması amaçlanır.

Bilişsel Davranışçı Terapi Hangi Psikolojik Rahatsızlıklarda Etkilidir?

Bilişsel Davranışçı Terapi; panik bozukluk ve agorafobi, sosyal kaygı bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), obsesif kompülsif bozukluk (OKB), yaygın kaygı bozukluğu, majör depresyon, beslenme ve yeme bozuklukları, kişilik bozuklukları, bipolar bozukluk gibi psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan bir terapi yaklaşımıdır. Ayrıca öfke kontrolü, stres yönetimi, uyum problemleri gibi konularda da uygulanan etkili bir yaklaşımdır.

Bilişsel Davranışçı Terapi Kimler İçin Uygundur?

Bilişsel Davranışçı Terapi, her yaş grubuna uygulanabilen bir yöntemdir. Psikolojik bir rahatsızlığı olmasa da birey, destek almak veya terapi sürecine başlamak için başvurabilir.

Bilişsel Davranışçı Terapi Çocuklar ve Ergenler İçin Uygulanabilir mi?

Evet, bilişsel davranışçı terapi çocuklar, ergenler ve yetişkinlere uygulanabilen bir terapi yaklaşımıdır.

Depresyon, Anksiyete, Panik Bozukluk, Fobiler, OKB gibi Psikolojik Rahatsızlıkların Tedavisinde BDT Nasıl Bir Rol Oynar?

Bilişsel Davranışçı Terapi, psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde pekiştirme kaynaklarını belirleyerek, problemli davranışların sonuçlarını değiştirmeye yönelik düzenlemeler yapar. Örneğin, eğer öfke patlamaları ilgi görmeyi sağlıyorsa, tedavi sürecinde ilgi davranışını görmezden gelmek bir müdahale yöntemi olabilir. Tedavide kullanılan diğer bir teknik ise istenilen davranışın sıklığını artırmak için pozitif pekiştireçleri kullanmaktır. Örneğin, sosyal aktivitelerde bulunmakta zorluk yaşayan kişiye, sosyalleşebilmesiyle ilgili pekiştirmelerde bulunulur.

Maruz bırakma, özellikle kaygı bozukluklarında ve obsesif kompülsif bozuklukta sık kullanılan tedavi tekniklerinden biridir. Bu yöntemle, en az kaygı yaratan unsurdan başlamak üzere, korkulan duruma aşamalı olarak yaklaşılır. Kişinin, korkulan durumla ya da nesneyle yeterince uzun süre baş edebilmesi sonrasında kaygının bitmesi beklenir.

Tedaviyle ilgili daha detaylı bilgi almak istiyorsanız; depresyon, panik bozukluk, OKB vb. başlıklı yazılarımı inceleyebilirsiniz.

BDT’de Yaygın Olarak Kullanılan Teknikler Nelerdir?

Bilişsel Davranışçı Terapi yaklaşımında; maruz bırakma (exposure), bilişsel yeniden yapılandırma, davranış etkinleştirme, beceri eğitimi (baş etme, sorun çözme, karar verme), duygu regülasyonu, istenilen davranışları arttırma, istenmeyen davranışları azaltma, sistematik duyarsızlaştırma, girişkenlik eğitimi, model alma vb. teknikler kullanılmaktadır.

Bilişsel Davranışçı Terapinin Diğer Terapi Türlerine Göre Ne gibi Avantajları Vardır?

Bilişsel davranışçı terapi, bazı psikoterapi ekollerine göre daha kısa süreli bir tedavi yaklaşımıdır. Kişinin yaşadığı problemin kökenlerine dair bir içgörü geliştirmesi hedeflenmez, davranışın değiştirilmesine odaklanır.

Terapist, sürece aktif bir şekilde katılım sağlar ve danışanın ihtiyaçlarına yönelik çeşitli teknikler uygular. Nefes egzersizleri, gevşeme teknikleri ve davranışsal müdahaleler gibi yöntemler planlayarak danışanın sorunlarıyla başa çıkma becerilerini geliştirmesine yardımcı olur. Ayrıca, seanslar sırasında egzersizlerin nasıl uygulanacağını öğretir ve danışanın günlük yaşamına adapte etmesini destekler.

Tipik bir BDT Süreci Ne kadar Sürer ve Seans Sayısı Ne kadar Olabilir?

Psikoterapi seanslarının süresi, kişinin yaşadığı psikolojik problemin türüne, süresine ve kişinin terapiye olan motivasyonuna bağlı olarak değişir. Ancak, Bilişsel Davranışçı Terapi genellikle kısa süreli bir yaklaşımıdır. Görüşmeler yüz yüze ve/veya online olarak gerçekleştirilir.

Bilişsel Davranışçı Terapide Danışanlara Verilen Ödevler Nelerdir?

Psikolojik problemin türüne göre verilen ödevler değişiklik göstermektedir. Örneğin, depresyon yaşayan bir kişiye, erteleme davranışlarını fark edebilmesi için günlük etkinlik çizelgesi verilebilir. Bu çizelge sayesinde danışan, gün içindeki aktivitelerini kaydedip, hangi zamanlarda erteleme eğiliminde olduğunu gözlemleyebilir. Artırılması istenen davranışları belirlemek için aktivite güncesi kullanılır. Bu sayede azalmış ve artmış etkinlikler somutlaştırılır.

OKB’si veya kaygı bozukluğu olan bir danışana maruz bırakma teknikleri uygulanabilir. Seanslarda, kişinin kaçındığı davranışların üstüne gitmesini sağlayacak ödevler planlanır.

Sosyal becerileri zayıf olan danışanlara, sosyal beceri eğitimi verilir ve bu doğrultuda egzersizler planlanır.

Düşünce kayıt formu, kişinin olumsuz otomatik düşüncelerini, bu düşüncelere eşlik eden duygu, davranış ve bedensel tepkileri fark etmesini sağlamak için kullanılır. Bu sayede danışan, düşünce-duygu-davranış-bedensel belirtiler ilişkisini anlamlandırabilir ve daha işlevsel düşünme biçimleri geliştirebilir.

Bilişsel Davranışçı Terapide İlerleme Nasıl Takip Edilir?

Değerlendirme seanslarında, danışanın ihtiyaçlarına uygun terapi hedefleri belirlenir ve bu hedeflere yönelik bir tedavi planı oluşturulur. Tedavi sürecinde, semptomların takibi için formlar, psikolojik testler ve klinik değerlendirmeler kullanılarak ilerleme düzenli olarak kontrol edilir.

Bilişsel Davranışçı Terapi Seans Ücretleri Ne kadardır?

Ankara’da bilişsel davranışçı psikoterapi tedavi yöntemini uygulayacak BDT terapistinin taktir ettiği seans ücreti belirleyici olacaktır.

Bilişsel Davranışçı Terapi İçin Psikolog mu, Psikiyatrist mi Tercih Edilmelidir?

Klinik psikologlar, belirli terapi ekollerini benimseyerek uygularlar. Bilişsel Davranışçı Terapi bu ekollerden biridir. Psikiyatristler ise tıp eğitimi almış hekimlerdir ve bazıları psikoterapi uygularken, bazıları yalnızca ilaç tedavisi ile müdahalede bulunabilir.

Ankara’da Bilişsel Davranışçı Terapi Hizmeti Veren En İyi Psikologlar Kimlerdir?

Bilişsel davranışçı terapi yaklaşımını uygulayan iyi bir psikolog bulmak için, klinik psikoloğun internet sitesinden veya sosyal medya hesaplarından eğitim ve sertifikasyon bilgilerine ulaşmak mümkündür. Bilişsel Davranışçı Terapi almak isteyen bireylerin, bu alanda eğitim almış ve süpervizyon sürecinden geçmiş bir klinik psikolog tercih etmeleri önerilir.

Bilişsel Davranışçı Terapinin Bilimsel Temeli Var mı?

Psikolojik tedavi seçiminde bilimsel veriler, klinik uzmanlık ve hastanın özellikleri, tercihleri ve kültürü dikkate alınmalıdır. Psikolojik değerlendirme, vaka formülasyonu ve klinik müdahale yöntemleri, ampirik olarak desteklenmiş yaklaşımlar arasından seçilmelidir.

Bilişsel Davranışçı Terapi, üzerinde en fazla araştırma yapılan psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Etki mekanizmaları ve teorik temelleri en detaylı incelenmiş ekollerden biri olarak öne çıkar.

Bilişsel Davranışçı Terapide İlaç Kullanımı Gerekli mi?

Kişinin işlevselliğinin ciddi şekilde bozulduğu, kendine zarar verme veya intihar düşüncelerinin bulunduğu durumlarda psikiyatrist yönlendirmesi yapılabilir. Ancak bu belirtiler yoksa ilaç kullanımı zorunlu değildir. Ayrıca, maruz bırakma gibi tekniklerde kaygı veren duruma yaklaşmak hedeflendiğinden, ilaç veya nefes egzersizleri kullanmamak daha etkili olabilir.

Bilişsel Davranışçı Terapinin Yan Etkileri Var mı?

Bilişsel Davranışçı Terapi yaklaşımında, sistematik duyarsızlaştırma egzersizleri uygulanabilir. Bu egzersizlerde birey, kaygı yaratan duruma kontrollü ve aşamalı bir şekilde maruz bırakılır. Süreç, terapist denetiminde planlanarak ilerler. Kaygı yaratabilse de, herhangi bir olumsuz yan etki beklenmez.

Bilişsel Davranışçı Terapinin Etkinliği Ne Zaman Görülmeye Başlanır?

Kişiye uygun bir tedavi planı oluşturulduktan sonra uygulamalara başlanır. Net bir süre vermek zor olsa da, genellikle yaklaşık 10-20 seans arasında terapinin etkileri gözlemlenmeye başlanır.

Bilişsel Davranışçı Terapi Sonrası Günlük Hayatta Uygulanabilecek Teknikler Nelerdir?

Kişi, Bilişsel Davranışçı Terapi sürecinde öğrendiği teknikleri günlük yaşamında kullanabilir. Örneğin, olumsuz otomatik düşüncelerini fark edip bunları daha gerçekçi ve dengeli düşüncelerle değiştirebilir. Kaygılı hissettiği anlarda duygu, düşünce, davranış ve bedensel tepkilerini gözlemleyerek farkındalık kazanabilir. Günlük aktivitelerini planlayarak motivasyonunu artırabilir ve depresif ruh haliyle başa çıkabilir. Ayrıca, stres ve kaygıyı yönetmek için gevşeme teknikleri ve nefes egzersizleri uygulayabilir.

Kaynaklar

• Kring, A. M., Johnson, S. L., Davison, G., & Neale, J. (2015). Anormal psikolojisi. M. Şahin (çev.), Ankara: Nobel Akademi.
• Beck, A. T. (2001). Bilişsel terapi. Bilişsel Davranışçı Psikoterapide Yeni Gelişmeler, 17.
• Özdel, K. (2015). Dünden bugüne bilişsel davranışçı terapiler: Teori ve uygulama. Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics, 8(2), 10-20.
• Öztürk, O. (1983). Ruh sağlığı ve hastalıkları. Türkiye Sinir ve Ruh Sağlığı Derneği yayını.