Öfke, bilişsel, duygusal ve fizyolojik bileşenlerden oluşan bir yaşantıdır. İşlevsel olmayan şekillerde ifade edilmesi, mesleki, sosyal, fiziksel ve hukuki sorunlara yol açabilir.
Öfke Terapisi Nedir?
Öfke, karşılanmayan beklentilere, istenmeyen sonuçlara ve doyurulmamış isteklere verilen duygusal bir tepkidir. Öfke, kontrol edilmediğinde ve yıkıcı bir şekilde dışa vurulduğunda, saldırgan ve son derece tahrip edici tepkilere dönüşebilir.
Kişi tarafından kabul edilen, anlaşılan ve ifade edilmeye çalışılan öfke, etkili, işlevsel ve üretken bir duygu durumudur. Ancak, kontrol edilemeyen, inkar edilen veya bastırılarak yok sayılan bu tür duygular, hem bireyin kendisi hem de çevresi için zarar verici olma potansiyeli taşır.
Psikoterapide öfke ile çalışırken, bastırılmış, farkındalık alanı dışında kalmış, kişinin bilinç düzeyinde olmayan deneyimlerin bilinç düzeyine getirilmesi hedeflenir. Yok sayılan deneyimler üzerine düşünülmeye, hissedilmeye başlandıkça, semptomların ortadan kalkması beklenir.
Öfke Kontrolü Neden Önemlidir?
Kontrolsüz öfkenin hem birey hem de toplum üzerinde ciddi ve olumsuz etkileri vardır. Genellikle şiddet ve suçla bağlantılı olarak ortaya çıkar; aile içi şiddet, çocuk istismarı ve toplumsal şiddet olaylarında kendini gösterebilir. Öfke, kişiler arası ilişkilerde sorunlara, boşanmalara, iş hayatında verimliliğin ve işlevselliğin düşmesine yol açabilir. Ayrıca, hem fiziksel hem de ruhsal sağlık üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratabilir. Bu sebeple öfke kontrolü önemlidir.
Öfke Problemi Nasıl Anlaşılır?
Öfke, açıkça ve doğrudan gözlemlenebilen sözel ve davranışsal belirtilerle ifade edilebileceği gibi, dolaylı yollarla ya da bastırılarak da dışa vurulabilir. Tokat atma, itme, vurma, yüksek sesle konuşma, küfür etme veya tehditkar davranışlar sergileme gibi fiziksel tepkilerin yanı sıra, aşırı eleştirel olma, hata arama, tartışmacı ve saldırgan bir tutum benimseme, isim takma, suçlama, alay etme, dedikodu yapma, şüphecilik ve önyargılı yaklaşma gibi sözel ve davranışsal ifadeler de öfkenin dışavurum şekilleri arasında yer alır. Bu tür tepkiler, kişinin başkalarını incitme veya çevresine zarar verme niyetinde olduğunu gösteren açık işaretler olarak değerlendirilir.
Öfke Kontrol Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Öfke kontrol bozukluğunun belirtileri aşağıda sıralanmıştır:
- Aşırı ve ani öfke patlamaları: Çok önemli bir olay olmasa dahi kişi, öfkesini kontrol edemeyip ani öfke patlamaları yaşayabilir.
- Saldırgan davranışlar: Bağırma, duvara yumruk atma gibi hem sözel hem de davranışsal saldırganlıklarda bulunabilir.
- İçsel huzursuzluk ve gerginlik: Kişi, süregiden sinirlilik ve huzursuzluk duyguları hissedebilir.
- Kızgınlık hissinin uzun sürmesi: Olay bittikten sonra da kişi, sakinleşmekte zorlanabilir.
- Başkalarını suçlama eğilimi: Kişi, öfkesinin nedenlerini başkalarına bağlayabilir.
- İlişkilerde sık sık çatışma yaşama: Kontrolsüz öfke, kişinin işlevselliğini ciddi anlamda bozar. Kişi; aile, iş, sosyal ilişkiler gibi birçok alanda problemler yaşamaya başlayabilir.
- Öfke sonrası pişmanlık veya suçluluk: Kişi, öfkesini kontrol edemediği ve saldırgan davranışlarda bulunduğu için suçlu hissedebilir.
- Fiziksel belirtiler: Kişi, öfke anında nefes alamama, çarpıntı, terleme vb. fiziksel belirtiler yaşayabilir.
- Öfkenin kontrol edilmemesi nedeniyle iş, okul veya sosyal hayatta sorunlar yaşanabilir.
- Madde veya alkol kullanımı: Kişi, öfkesini yatıştırmak amacıyla alkol vb. maddelere başvurmuş olabilir.
Öfke Terapisi Nasıl Yapılır?
Öfke terapisi, bireyin öfke duygusunu tanımasını, bu duygunun altında yatan bilinçli ve bilinçdışı sebepleri anlamasını ve öfkesini sağlıklı bir şekilde yönetmesini hedefleyen psikoterapötik bir süreçtir. Öfke, doğal ve sağlıklı bir duygu olmakla birlikte, kontrolsüz ve yıkıcı şekilde ifade edildiğinde hem bireyin hem de çevresindekilerin yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, öfke terapisi, kişinin öfke yönetimi becerilerini geliştirmesine yardımcı olur. Danışana uygun bir tedavi protokolü belirlenir ve haftalık düzenli görüşmelere başlanır.
Öfke Kontrolü İçin Hangi Terapiler Uygulanır?
Öfke kontrolünde psikodinamik psikoterapi, bilişsel davranışçı terapi vb. yaklaşımlar uygulanmaktadır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Öfke Kontrolünde Nasıl Yardımcı Olur?
BDT (Bilişsel Davranışçı Terapi), öfke kontrolü kapsamında bilişsel, duygusal ve davranışsal unsurları ele alır ve bunlara yönelik çeşitli müdahaleler içerir. Bu doğrultuda;
- Öfkeye neden olan durumlar konusunda farkındalık geliştirme
- Öfke tetikleyicilerine karşı bilişsel ve duygusal müdahalelerde bulunma
- Öfkeyi artıran işlevsiz ve çarpıtılmış düşüncelerin alternatif düşüncelerle yeniden yapılandırılması
- Problem çözme becerilerinin güçlendirilmesi
- İletişim becerilerini geliştirerek öfkenin sağlıklı bir şekilde ifade edilmesini sağlama
gibi yöntemler uygulanır. BDT, bireyin öfke ile başa çıkma kapasitesini artırarak sağlıklı tepkiler geliştirmesine yardımcı olur.
Öfke Problemleri İçin İlaç Tedavisi Gerekli midir?
Öfkenin şiddeti, belirtilerin süresi, danışanın kişilik özellikleri tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde önemli rol oynar. En yaygın kullanılan tedavi yöntemleri psikoterapi ve ilaç tedavisidir. İşlevselliğin ciddi şekilde bozulduğu durumlarda, ilaç tedavisi belirgin bir iyileşme sağlayarak hastanın günlük yaşamına dönmesine yardımcı olur.
Eşzamanlı olarak uygulanan psikoterapi ile hastalığın nedenleri üzerine derinlemesine bir araştırma yapılır ve tekrarlama (nüks) riski en aza indirilmeye çalışılır. İşlevselliğin ağır derecede bozulmadığı veya hastanın ilaç tedavisini tercih etmediği durumlarda psikoterapi etkili bir seçenek olacaktır.
Öfke Yönetimi Eğitimi Nasıl Verilir?
Öncelikle, kişinin öfkelendiğinde sergilediği tepkiler somutlaştırılır. Örneğin, bazı kişiler öfkelerini bir şeyler fırlatarak dışa vururken, bazıları ise kıyafetlerini yırtabilir. Danışanın öfke anındaki davranışları detaylı şekilde ele alınarak, hangi tepkileri verdiği ve bu tepkilerin altında yatan sebepler anlaşılmaya çalışılır. Öfkenin ani patlamalar şeklinde kendini göstermesini engellemek için kişinin duygularını ifade etmesi sağlanır. Nefes egzersizleri, mindfulness gibi tekniklerle ilgili kişiye psikoeğitim verilir.
Öfke Patlamalarını Önlemek İçin Hangi Teknikler Kullanılır?
Psikodinamik psikoterapi yaklaşımına göre öfke patlamalarını anlamak için kişinin yok saydığı deneyimleri kapsaması, bilinç alanı içine alabilmesi, bilinçdışı çatışmalarının farkına varması gerekir. Öfkenin altında yatan, bilincin kapsamayı reddettiği deneyimlerin farkına varıldıkça, öfke duyguları azalmaya başlar.
Serbest çağrışım, aktarım analizi, savunma mekanizmalarının analizi vb. dinamik psikoterapi teknikleriyle, öfkenin altında yatan sebepler üzerine derinlemesine bir çalışma yapılır. Örneğin, yoğun öfke hisseden ve bunu kontrol edemeyen danışan, bir süre sonra terapistine de öfke hissetmeye başlayabilir. Kişinin, sosyal hayatında yaşantıladığı deneyimler, seans odasında da kendini gösterir. Terapötik ilişki içerisindeki duygular çalışıldığında, öfkenin kaynakları deşifre edilmeye başlar.
Danışanın çocukluk çağı yaşantıları ile öfke arasındaki bağlantılar incelenerek, kişinin bilinçdışı süreçleri anlaşılmaya çalışılır. Bu süreçte, danışanın içe atım (introjection), inkar (denial) gibi ilkel savunma mekanizmaları yerine, daha sağlıklı ve olgun savunma mekanizmaları geliştirmesi hedeflenir.
Öfke Kontrol Terapisi Kaç Seans Sürer?
Seanslara düzenli katılım, hastalığın şiddeti, bireyin terapiye olan motivasyonu, uygulanan terapi yöntemi ve danışanın kişilik özellikleri gibi faktörler, iyileşme sürecini belirleyen önemli etkenler arasındadır.
Öfke Yönetimi Konusunda Psikolog mu, Psikiyatrist mi Daha İyi Yardımcı Olur?
Psikologlar ve psikiyatristler iş birliği içinde çalışır. Zaman zaman psikologlar psikiyatristlere, zaman zaman da psikiyatristler psikologlara danışan yönlendirir. Bazı durumlarda ise eşzamanlı ilerlenir.
Öfke problemleri, kişinin günlük işlevselliğini ciddi şekilde etkilemiyorsa ve hastalık ağır seyretmiyorsa, psikoterapi etkili bir tedavi seçeneğidir. Ancak, öfke kişinin yaşamını önemli ölçüde zorlaştırıyor ve işlevselliğini bozuyorsa, psikoterapiye ek olarak psikiyatrist takibi de önerilebilir. Anlık öfke patlamaları genellikle dürtüsellikle ilişkilidir ve bu patlamaların artması, kişinin intihar riskini yükseltebilir. Bu tür durumlarda, bir psikiyatristin değerlendirmesi ve takibi önemli olacaktır.
Öfke Sorunları Depresyon veya Anksiyete ile Bağlantılı Olabilir mi?
Öfke, birçok psikolojik rahatsızlıkta ortaya çıkabilen bir duygudur. Dürtü kontrol bozuklukları, depresyon, kaygı bozuklukları ve kişilik bozuklukları gibi durumlarda sıklıkla gözlemlenebilir.
Kişinin başvuru nedeni öfke kontrolü olsa da öfkenin altında kaygılı ya da depresif duygulanımlar yatar. Kaygılı ve depresif duygulanımlar, öfke şeklinde yüzeye çıkar. Öfke, başka bir deneyimin maskesi olarak düşünülebilir. Maskenin altında yatan deneyimleri çalışmak, sorunun çözümünde etkili bir yaklaşımdır.
Ankara’da Öfke Terapisi Hizmeti Veren Uzman Seçimi Nasıl Olmalı?
Uzmanın eğitim bilgileri, çalıştığı psikoterapi yaklaşımı, hizmet verdiği yaş grubu dikkat edilecek önemli hususlardandır. Ayrıca uzmanın çalışma alanları arasında öfke problemleri olmalıdır.
Ankara’da Öfke Terapisi Fiyatları Ne kadar?
Ankara’da öfke terapisini uygulayacak klinik psikoloğun taktir ettiği seans ücretleri belirleyici olur.
Öfke Kontrolü İçin Ankara’daki En İyi Psikolog Kimdir?
Ankara’daki uzman psikoloğun internet sitesinden ya da sosyal medya hesabından eğitim ve sertifikasyon bilgilerine ulaşmak mümkündür. Klinik psikoloğun çalışma alanları arasında öfke kontrolü varsa randevu alınabilir.
Klinik psikologların özellikle uzmanlaşmış oldukları çalışma alanları olabilir. Şikayetleriniz doğrultusunda gideceğiniz psikoloğun hangi alanda uzmanlaşmış olduğu dikkat edilecek önemli bir husustur. Ayrıca ülkemizde dost, akraba ve arkadaş tavsiyesiyle psikolog seçimi yapıldığına da sıklıkla rastlamaktayız. Detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Ankara’da Ergenler ve Yetişkinler İçin Öfke Kontrol Terapisi Var mı?
Ankara’da ergenler ve yetişkinler için klinik psikologlar tarafından öfke kontrol terapisi uygulanmaktadır.
Öfke Yönetimi İçin Hangi Nefes Egzersizleri Yapılabilir?
Öfkeli bir duygudurum halinde kişi, hızlı nefes alıp verme gibi bazı fiziksel belirtiler gösterir. Yavaş nefes alma egzersiziyle kişi, nefes almasını sayı sayarak yavaşlatır. 4-4-8 tekniği sık kullanılan nefes egzersizlerindendir. Danışan, 4’e kadar sayarak burnundan nefes alır. 4’ kadar sayarak nefesini tutar. 8’e kadar sayarak nefesini bırakır. Bu egzersizin yanı sıra kişiye diyaframdan nefes alma becerisi öğretilir. Doğru nefes aldığımızda, bedenimizde sağlıklı bir oksijen-karbondioksit dengesi olacaktır.
Öfke Problemleriyle Başa Çıkmak İçin Mindfulness Teknikleri İşe Yarar mı?
Mindfulness teknikleri, öfke problemlerinde kullanılan yöntemlerdendir. Psikoterapi seanslarında diyaframdan nefes alma becerisi ve yavaş nefes almayla ilgili danışana psikoeğitim verilir. Öncelikle sakinken bu pratiklerin yapılması tavsiye edilir. Sonrasında kişi, öfkeli duygudurum halindeyken bu pratikleri uygulamayı dener.
Öfke anında hissedilen fiziksel belirtilerin (çarpıntı, hızlı nefes alıp verme gibi) azaltılması, kişinin duygularını daha bilinçli bir şekilde değerlendirmesine ve kontrol etmesine olanak tanır. Bu sayede, ani ve tepkisel davranışlar yerine daha sağduyulu tepkiler geliştirmek mümkün hale gelir.
Ancak, kalıcı bir iyileşme sağlanabilmesi için öfkenin altında yatan duyguların ve düşünce kalıplarının derinlemesine incelenmesi ve çalışılması gereklidir.
Kaynaklar
- Aydın, Ş., & Arcan, K. (2021). Öfke Kontrol Sorununun Bilişsel ve Davranışçı Psikoterapisi: Bir Olgu Sunumu. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 8(1), 91-110.
- Soykan, Ç. (2003). Öfke ve öfke yönetimi. Kriz dergisi, 11(2).
Son Yazılar.

Ankara’da klinik psikolog ile yapılan görüşmeler genellikle haftada bir veya iki kez olacak şekilde planlanır. Tedavi süreci, danışanın ihtiyaçlarına ve belirlenen terapi planına göre şekillenir. Görüşmeler devam ettikçe, danışanın belirtilerinde iyileşme sağlanması hedeflenir.

