Tırnağı dişlerle koparma, bazen koparılan parçayı yutma, tırnak kenarlarındaki etleri koparma gibi çeşitli biçimlerde görülebilir. Tırnak yeme, çocuklarda sık görülebilen tekrarlayıcı bir davranıştır. Bazı çocuklarda stres, kaygı veya gerginlikle ilişkili olabilirken bazılarında can sıkıntısı, alışkanlık ya da farkında olmadan yapılan bir davranış olarak ortaya çıkabilir.
Tırnak yeme bir alışkanlıktır. Tırnak yeme alışkanlığı çoğunlukta 3-4 yaşlarından sonra başlar. Çocukların %33 de tırnak yeme davranışı görülür. Bu oran erken ergenlik çağına kadar sürer. Ergenlik çağında tırnak yiyen çocukların sayısı %40-45’e yükselir.
Tırnak yiyen çocukların ailelerinin çoğunda benzer davranışlara rastlanmaktadır. Bu nedenle tırnak yemenin öğrenilmiş bir davranış olabilir. Ergenlik çağında sosyal onay görenlerin çoğu bu alışkanlığı terk etmektedir. Tırnak yeme davranışı tek başına psikolojik bir bozukluk olduğu anlamına gelmez. Ancak davranışın sık tekrarlanması, tırnak çevresinde yaralanmalara neden olması veya çocuğun günlük yaşamını olumsuz etkilemesi durumunda profesyonel değerlendirme gerekebilir.
Çocuklarda Tırnak Yeme Neden Olur?
Aşağıda çocuklarda tırnak yeme davranışının bazı nedenleri sıralanmıştır:
- Çocuğa yetersiz ilgi ve sevgi gösterilmesi
- Aşırı baskılı ve otoriter bir disiplinin varlığı
- Kardeş kıskançlığı, sevilen birinin kaybı vb. stres öğeleri
- Aile içinde tırnak yiyen bir modelin varlığı
- Saldırganlığın bu şekilde dışa vurulması
- Güvensizlik, gerginlik ve öfkeyi giderme çabası
- Sıkıntı veren bir durumla karşı karşıya kalınması
- Aile içinde yoğun problemler yaşanması
- Anne-babanın aşırı kaygılı ve kollayıcı olması
Çocuklarda tırnak yeme terapi süreci nasıl işler?
Terapi sürecinde öncelikle çocuğun gerginlik ve uyumsuzluk nedenleri iyice araştırılır ve bunlar saptanarak çözüm getirilir. Çocuğun duygu ve düşüncelerini rahatça ifade edebileceği bir ortam yaratılır. Oyun terapisi, masal terapisi, resim çizme gibi tekniklerden yararlanılır.
Aileye psikoeğitim verilir. Aile üyeleri bu davranıştan rahatsız olduklarını çocuğa hissettirmemeli ve çocuğu eleştirmemelidir. Tırnak yeme davranışı başladığında aileye çocuğun ilgisini nasıl başka yöne çekebilecekleri açıklanır. Örneğin çocuk televizyon izlerken ağzını çiğneyecek bir şeyle meşgul etmesi önerilebilir. Acı biber sürme, acı oje sürme, eldiven takma vb. davranışlar içinde “olmamaları” konusunda aile bilgilendirilir.
Çocuklar korku, kaygı yaratacak durumlardan uzak tutulmalıdır. Korku ve kaygı yaratan durumlar saptandıktan sonra, bu durumların azaltılması için aileyle iş birliği yapılmalıdır. Aile, çocuğa yeterince ilgi ve sevgi gösterilmelidir. Çocuğa karşı sakin ve sabırlı olunmalıdır.
Psikoterapi sürecinde çocuğun güven duygusunun gelişmesini sağlanır. Ancak bunun için çocuğa zaman verilir ve çocuk fazla zorlanmaz. Koleksiyon yapmak, kültürel ve sportif faaliyetler gibi çocuğun özgüvenini yükseltecek, çocuğa uygun alternatifler düşünülür.
Acı oje gibi caydırıcı yöntemler bazı çocuklarda işe yarayabilse de tek başına yeterli olmayabilir. Çocuğu cezalandıran veya utandıran yaklaşımlardan kaçınılmalı, davranışın hangi durumlarda ortaya çıktığı değerlendirilmelidir. Çocukla inatlaşmak yerine bu davranışın altında yatan sebepler araştırılmalıdır. Yani öncelikle çocuğun iç dünyası anlaşılmalıdır. Bu kısma temas edip gerekli adımlar atıldığında, zaten tırnak yeme davranışı ortadan kalkar.
Çocuklarda Tırnak Yeme Alışkanlığı Nasıl Bıraktırılır?
Tırnak yeme alışkanlığını azaltmak için öncelikle çocuğun bu davranışı hangi durumlarda gerçekleştirdiğini gözlemlemek gerekir. Televizyon izlerken, ders çalışırken veya stresli hissettiğinde tırnak yiyen çocuklarda farklı yaklaşımlar gerekebilir.
Çocuğu sürekli uyarmak, cezalandırmak veya başkalarının yanında utandırmak yerine destekleyici bir tutum benimsenmelidi Ellerini meşgul edebileceği alternatif etkinlikler ve olumlu davranışların desteklenmesi faydalı olabilir.
Tırnak Yeme İçin Ne Zaman Psikolojik Destek Alınmalı?
Tırnak yeme davranışı uzun süre devam ediyorsa, çocuk bırakmak istediği halde kontrol etmekte zorlanıyorsa veya tırnak çevresinde kanama, yara ve enfeksiyon gibi sorunlara neden oluyorsa profesyonel destek değerlendirilmelidir.
Özellikle tırnak yemeye yoğun kaygı, başka tekrarlayıcı davranışlar veya günlük yaşamı etkileyen duygusal güçlükler eşlik ediyorsa bir çocuk psikoloğundan destek alınabilir. Fiziksel yaralanma veya enfeksiyon belirtilerinde ise tıbbi değerlendirme de önemlidir.
Çocuklarda Tırnak Yeme Psikolojik Bir Sorun mudur?
Tırnak yeme her zaman psikolojik bir soruna işaret etmez. Alışkanlık, can sıkıntısı veya stres gibi farklı etkenlerle ilişkili olabilir. Davranışın şiddeti, sıklığı ve çocuğun yaşamına etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Tırnak Yiyen Çocuğa Sürekli Uyarıda Bulunmak Doğru mu?
Çocuğu sürekli uyarmak veya eleştirmek davranışın azalmasını sağlamaz, tam aksine davranışı daha da pekiştirebilir. Hem yetişkinlerde hem de çocuklarda tırnak yeme davranışı otomatik olarak yapılan, kontrol edilmesi pek de mümkün olmayan davranışlardır. Çocuğun tırnak yeme davranışının nedenlerini bulduktan sonra buna uygun bir çalışma yapmak belirtileri ortadan kaldırabilir.
Çocuklarda Tırnak Yeme Kendiliğinden Geçer mi?
Bazı çocuklarda tırnak yeme alışkanlığı zamanla azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir. Ancak uzun süre devam eden, fiziksel zarar veren veya çocuğu rahatsız eden durumlarda profesyonel destek gerekebilir.