Online terapi, psikoterapi sürecinin internet aracılığıyla dijital platformlara taşınmış halidir. Terapist ve danışanın aynı fiziksel ortamda bulunma zorunluluğunu ortadan kaldırarak; görüntülü ve sesli aramalar yoluyla profesyonel psikolojik destek olanağı sağlar.
Online terapinin tanımı ve sunduğu hizmetler nelerdir?
Online terapi, çeşitli dijital platformlar aracılığıyla görüntülü ve sesli olarak uzaktan yürütülen psikoterapi sürecidir. Bu süreçte sadece sesli arama (telefon konuşması gibi) yoluyla terapi yapmak mümkün değildir; mutlaka karşılıklı görüntü aktarımı sağlanmalıdır. Görüşme esnasında bilgisayar, tablet veya telefon gibi cihazların sabit bir şekilde konumlandırılması gerekir. Genellikle kişinin göğüs hizasından yukarısını kapsayan bir görüş açısı tercih edilir.
Geleneksel yüz yüze terapi odasında aranan tüm çerçeve ve koşullar, online terapide de aynen geçerlidir. Seanslar tıpkı yüz yüze seanslarda olduğu gibi tam vaktinde başlayıp tam vaktinde biter; her iki taraf için de sessiz, yalnız ve bölünmeyecekleri bir ortamın sağlanması esastır. Hem danışanın hem terapistin gizliliği korunur.
Yetişkin ve ergenlerde yüz yüze seanslarda başarıyla çalışılan birçok ruhsal problem, online terapide de etkilidir. Bu kapsamda;
- Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB),
- Depresyon,
- Kaygı Bozuklukları,
- Kişilik Bozuklukları,
- Sınav Kaygısı,
- Travma Sonrası Stres Bozukluğu
- Ebeveyn Danışmanlığı,
- Öfke Problemleri gibi pek çok konu online olarak çalışılabilir.
Ancak, çocuk psikoterapilerinde ağırlıklı olarak fiziksel materyaller ve doğrudan etkileşim gerektiren Oyun Terapisi uygulandığı için, çocuk yaş grubunda online terapi yapmak mümkün değildir.
Geleneksel terapi ile farkları ve benzerlikleri nelerdir?
Geleneksel terapi ile online terapi arasındaki temel benzerlik, her iki formatta da aynı ruhsal ve psikolojik problemlerle çalışılabiliyor olmasıdır. Sürecin biçimi ne olursa olsun psikoterapi içeriği, etik kurallar, gizlilik esasları ve seansların çerçevesi gibi profesyonel standartlar her iki yöntemde de tamamen aynı şekilde korunur. Aralarındaki temel farklılık ise geleneksel terapilerin yüz yüze, online terapilerin ise dijital platformlar aracılığıyla uzaktan uygulanmasıdır.
Dolayısıyla farklılıklar daha çok fiziksel mekan ve buna bağlı gelişen teknik koşullarla ilgilidir. Örneğin, geleneksel yüz yüze terapilerde kişilerin tüm beden hareketleri, duruşları ve mimikleri bütünüyle görülebilirken, online seanslarda ekran kısıtlılığından dolayı görüş açısı genellikle göğüsten yukarısı ile sınırlıdır.
Online terapi süreci nasıl işler?
Online terapi süreci, kişinin terapiste ulaşıp randevusunu oluşturmasıyla başlar. Belirlenen dijital platform üzerinden randevu saatinde arama gerçekleştirilir ve seans başlatılır. Görüşme sıklığı ve psikoterapi sürecinin nasıl ilerleyeceği gibi teknik konular ise ilk seansta detaylıca konuşularak yapılandırılır. Yüz yüze seanslarda olduğu gibi online seanslarda da gizlilik ilkesi tamamen aynıdır. Kişinin kendine veya bir başkasına zarar verme ya da bir başkasından zarar görme ihtimalinin olmadığı durumlarda bu gizlilik ilkesi bozulmaz.
Eğer böyle bir risk durumu oluşursa, terapist ancak kişinin can sağlığını korumak adına adımlar atabilir; bu doğrultuda önceden belirlenen, acil durumlarda aranacak bir yakınıyla iletişime geçebilir veya ambulans çağırabilir. Bu kritik müdahale, seanslar içinde konuşulan diğer konuların deşifre edileceği anlamına gelmez, yalnızca kişinin can güvenliğini sağlamaya yönelik sınırlı bir adımdır.
Sürecin bir diğer önemli etik kuralı ise görüşmelerde ses veya görüntü kaydı yapılmamasıdır. Eğer bir eğitim kapsamında terapistin kayıt alması gerekirse, mutlaka danışandan önceden yazılı ve imzalı onay almakla yükümlüdür; danışanın onayı yoksa kayıt almak mümkün değildir. Benzer şekilde, danışanın da seans esnasında kayıt almaması beklenir; şayet danışanın böyle bir arzu ve isteği varsa, bu durum terapist ile paylaşılmalı ve sürecin bir parçası olarak terapötik açıdan analiz edilmelidir. Son olarak, online terapide de seanslar belirli ve düzenli aralıklarla planlanır ve tüm süreç boyunca görüşmelerin aynı dijital platform üzerinden istikrarlı bir şekilde sürdürülmesine özen gösterilir.
Yararlı olduğu durumlar ve sınırları nelerdir?
Online seanslar, birçok ruh sağlığı probleminde yüz yüze seanslar kadar etkilidir. Günümüzde kaygı bozuklukları, depresyon, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), öfke problemleri, yeme bozuklukları, ilişki problemleri ve kişilik bozuklukları gibi geniş bir yelpazedeki ruhsal zorluklarda online terapi yöntemleri aktif ve başarılı bir şekilde uygulanmaktadır.
Ancak her klinik tablonun dijital ortamda çalışılması uygun olmayabilir. Kişinin gerçekliği değerlendirme kapasitesinin bozulduğu psikotik durumlarda ya da kişinin kendine veya bir başkasına zarar verme riskinin bulunduğu acil tablolarda yüz yüze süreçler önem taşır. Özellikle intihar düşüncelerinin çok yoğunlaştığı veya kişinin aktif, planlanmış bir intihar eğiliminin olduğu kriz anlarında yüz yüze terapi tavsiye edilir.
Faydaları nelerdir?
Online terapilerin danışanlar açısından sağladığı en büyük kolaylık, ulaşımla ilgili güçlük yaşayan bireyler için psikolojik desteği tamamen erişilebilir kılmasıdır. Bu esneklik sayesinde, farklı bir şehirde ya da yurt dışında yaşayan danışanlarla da mesafeleri ortadan kaldırarak verimli seanslar yürütebilmemiz mümkün olmaktadır.
Aynı zamanda bu yöntem, hibrit (karma) bir model olarak da sürece büyük katkı sunar. Örneğin, yüz yüze başlanan terapilerde araya giren tatiller, iş seyahatleri veya bulaşıcı hastalıklar gibi durumlarda sürecin kesintiye uğramaması adına seanslar geçici olarak online şekilde planlanabilir; mevcut durum normale döndüğünde ise yeniden yüz yüze görüşmelere devam edilir.
Bunun yanı sıra, özellikle agorafobi veya yoğun kaygı bozukluğu gibi ruhsal hastalıklarda, kişinin işlevselliği evden çıkamayacak kadar bozulmuş olabilir. Kişinin yüz yüze gelmesinin zor olduğu bu tür tablolarda, online terapi seçeneği tedaviye başlamak adına köprü görevi üstlenir.
Online terapi için uygun platform ve uzman seçimi kriterleri nelerdir?
Online seansların gerçekleştirilmesinde genellikle Teams, Zoom gibi görüntülü görüşme platformları tercih edilmektedir. Uzmanın eğitim ve sertifikasyon bilgilerine internet sitesi üzerinden erişim sağlamak mümkündür.